İguanodon'un ilk fosillerinin keşfi bir kadına aitti: Mary Ann Mantell

Mary Ann Mantell Kimdir?

Mary Ann Mantell (Woodhouse), 9 Eylül 1795'te İngiltere’nin Paddington şehrinde doğmuştu. 19. yüzyıl İngiltere'sinde bir paleontolog olarak hayatını sürdüren Mary Ann, kadınların üniversite okumasına izin verilmediği bir dönemde kendini bilimsel makaleler okuyarak geliştirmişti. 1816’da Mary Ann, cerrah ve doğa bilimci Gideon Mantell ile evlendi. İkili, fosil toplamak için seyahatlere çıkmayı seviyordu. Bir gün Mary Ann, rivayetlere göre kocasının hastasını tedavi etmesini beklerken Tilgate Ormanı'nda yaptığı yürüyüş sırasında pürüzlü bir “taş” fark etti. Bu bir tesadüf değildi; Mary Ann kendini eğitmiş bir araştırmacıydı ve gördüğü şeyin basit bir taş olmadığını biliyordu. Mary Ann, o gün daha sonra "Iguanodon" olarak adlandırılacak ilk dinozor kalıntılarından birini, devasa fosil dişi keşfetmişti.

Mary Ann Mantell, Fosil Diş Çizimi

The Fossils of the South Downs

Mary Ann’in bulduğu fosil, bir Iguanodon’a aitti. Kocası ile Mary Ann bu ilginç keşiften sonra 1822’de önemli bir çalışmaya imza attı: "The Fossils of the South Downs"

Bu çalışma, erken paleontolojik araştırmaların en önemli örneklerinden biri kabul edilecekti. Mary Ann, bulduğu fosil kalıntısına dair uzun açıklamalı bir yazı kaleme aldı ve bu çalışma için 300'den fazla ayrıntılı fosil çizimi hazırladı. Çalışmayı kocası ile birlikte yürütmesine ve bolca katkı sunmasına rağmen kitapta kendisine ortak yazar olarak hiçbir şekilde atıfta bulunulmadı. Adı geçmediği gibi, kocası Gideon Mantell hem Iguanodon’un tek kaşifi hem de eserin tek yazarı olarak anıldı. Mary Ann’in hem keşfi çalındı hem de emeği görmezden gelindi.

Ne İlk, Ne Tek

Elbette rivayetler somut kanıtlar sunamaz; detaylar farklı olabilir, abartılmış ya da küçümsenmiş olabilir. Ama Mary Ann’in başına gelen şey, yüzyıllardan beri kadınların maruz kaldığı 'yok sayılma' örgüsüne ait. Tıpkı görelilik teorisinde adı geçmeyen Mileva Marić, cinsiyet kromozomlarının keşfini yapan ama başarısı erkeklere atfedilen Nettie Stevens, Henrietta Swan Leavitt, Ada Lovelace ve birçoğu gibi Mary Ann’in başarısı da bir erkeğe atfedilmiştir. Günümüzde hâlâ Iguanodon’un kaşifi olarak Gideon Mantell anılıyor, ikilinin birlikte imza attığı "The Fossils of the South Downs"un yazarı olarak sadece Gideon’ın adı geçiyor. Mary Ann Mantell (ilk soyadıyla Woodhouse) 21. yüzyılda başarısıyla anılmayı hak ediyor. Bizler için her gün duyabileceğimiz tarihi bir haksızlık, günümüzün gerçekliğini oluşturuyor; bir kadının tüm hayatını anlatıyor. Bu yüzden tarihte yok sayılmış, unutturulmaya çalışılmış kadınları konuşmalı, anlatmalıyız:

Mary Ann Mantell bir bilim insanıydı, Iguanodon'un ilk fosillerinin kaşifiydi; The Fossils of the South Downs kitabının ortak yazarı ve illüstratörüydü.

Berra Talaslı

Kaynakça:

https://fossilbiasblog.com/2021/03/15/micro-musings-the-woman-who-discove red-dinosaurs/ https://blog.tepapa.govt.nz/2018/10/12/female-fossil-hunters-mary-ann-mantell -mary-anning-and-joan-wiffen/ https://paleonerdish.wordpress.com/2025/02/10/mary-ann-woodhouse-and-th e-discovery-of-iguanodon/ https://en.wikipedia.org/wiki/Mary_Ann_Mantell